Historia

""Wieś Kuklinów,   albo  Kuklinowo   nad rzeczka Orlą, jest gniazdem starożytnej i możnej rodziny szlacheckiej Kuklinowskich, już dawno po mieczu wygasłej, niewiadomego mi herbu, bo Niesiecki rodzinę tę w swojej Koronie opu­ścił, co tem bardziej zadziwia, że Kuklinowscy odbywali w 16 wieku wiele czynności prawnych w ziemstwie i gro­dzie w Kaliszu, gdzie było także kollegium jezuickie, które z akt ziemstwa i grodu kaliskiego materyałów Niesieckiemu do jego Korony dostarczało.

Najdawniejsza wzmianka o Kuklinowie jest w aktach ziemskich pyzdrskich pod rokiem 1450. W tym roku sąd ziemski pyzdrski rozkazał Małgorzacie, żonie Mikołaja Ku-klinowskiego, dziedzica Kuklinowa, złożyć w najbliższych roczkach dowód posagu przeciw Marcinowi kmieciowi w Wielowsi, którym to dowo­dem (zapewne zapisem posagu swego na łanie kmiecia Mar­cina w Wielowsi), miała bronić swój posag .Ta sama Małgorzata Kukli-nowska wniosła w dom męża swego wieś Sławoszewo.

W roku 1487 posiadał Kuklinowo Andrzej Kuklino-wski, zapewne syn, albo wnuk Mikołaja. Wypłacał on w tym roku 20 grzywien, na poczet 70 grzywien posagu siostrze swojej Agnieszce, wydanej za Jana Dzierzanowskiego**). W roku następnym 1488 ten sam Andrzej Kuklinowski wziął od Krystyny Łagiewnickiej w wyderek an roli, we wsi Babinie. Na łanie tym siedział kmieć Parzy ogień, płacąc z niego jedne grzywnę, 18 groszy rocznego czynszu. Z tego czynszu podług ugody jedna grzy­wna przypadała Kuklinowskiemu, a groszy osiemnaście Ła­giewnickiej. *)

W pierwszej połowie 16. wieku Kuklinów był w ręku Andrzeja Kuklinowskiego, wnuka zapewne Andrzeja, o któ­rym wyżej mówiłem. Wdowa jego Anna, całe części (me-dietates) dóbr swoich Sławoszewa w powiecie kaliskim, Ku-klinowa, Jankowie i Zdziesławic w powiecie pyzdrskim le­żących, odziedziczone po ojcu, matce i mężu ustąpiła w roku 1532 czynnością w grodzie pyzdrskim odbytą sy­nowi swemu Wojciechowi Kuklinowskiemu, pod tym jednak­że warunkiem, że gdyby wpierw od matki i bezdzietnie umarł, części te dóbr wzmiankowanych do niej wrócą. **) Zdaje się, że zastrzeżenie to matki zwrotu sobie części dóbr, które synowi swemu odstąpiła, na przypadek wcze­śniejszego zejścia z tego świata, nie było bez przyczyny ważnej. Syn jej Wojciech był zapewne chorowitym, bo w kilka lat potem umarł. W roku 1538 już był Andrzej Kuklinowski dziedzicem Kuklinowa. Rozgraniczał on w tym roku wieś swoje od Kromolic, Wyganowa i Wielowsi.

W drugiej połowie 16. wieku posiadał Kuklinowo Jan Kuklinowski. Do niego należała też jakaś część dóbr zdunowskich, zkąd miał pewne zatargi z Jutroskimi, wła­ścicielami innych części dóbr zdunowskich, o wolny wręb w lesie perzyckiin.

Na samym schyłku 16. wieku wygasł po mieczu ród Kuklinowskich na Jerzym Kuklinowskim, *) którego córka z Katarzyny Kawieczyńskiej, Anna Kuklinowska wyszedłszy za mąż za Jana Zdżarowskiego, wniosła cały majątek Ku­klinowskich wraz z Kuklinowem w dom Zdżarowskich.**) W pierwszej połowie 17 wieku posiadali tedy Kukli­nów Zdżarowscy, herbu Poraj. W roku 1622. Jan Zdżarowski przedał Kuklinów i Rojewo synowi swemu Wojcie­chowi Zdźarowskiemu, (o którym wie i Niesiecki) za 20000 ówczesnych  złotych,     W kilkanaście lat   potem  Wojciech Zdżarowski  potrzebując pieniędzy  na zapłacenie  Piotrowi Sieniucie  waluty  za kupiony  od niego  S tary gród,   puścił w roku  1639 Kuklinów   w wy derek   za  5008   ówczesnych złotych Janowi Korcbok Łąckiemu, staroście nakielskiernu.

Po Zdżarowskich był Kuklinów przeszło sto lat w ręku rodziny  wielkopolskiej Walknowskich,  herbu   Wieruszowa. Akta  kościoła starogrodzkiego  i magistratu kobyliriskiego wymieniają jako pierwszego z Walknowskich dziedzicem Ku-klinowa Mikołaja Walkuowskiego, sędziego surrogata ostrze-szowskiego.    Nabył on Kuklinów, prawem spadku czy  też kupna,    około   1660   roku,    a ostatniego   Grudnia   1662 roku  wydawał  tu już  za mąż   Helenę Szetlewska,   pannę respektową  swojej żony,   za Jana R j-kata majętnego mie­szczanina krotoszyńskiego.    Wyprawił jej sute wesele, za­prosiwszy na nie   okoliczna  ślachtę   z żonami.     Młodemu państwu   dawał ślub  Franciszek  Mielżyński,   kanonik po­znański.     Przy   jednym   stole  zasiadła   na  ucztę ślachta z kilku mieszczanami  krotoszyńskimi  i  spełniała   puchary starego  węgrzyna   na   zdrowie  i powodzenie  nowożeńców i na zdrowie hojnego gospodarza domu.    Tak nieraz, nie-stokroć   ślachta   nasza zapominała dumy swojej  rodowej, nawet po czasach jagielońskich w zupełnym upadku oświaty krajowej i podawała dłoń przyjacielską stanowi miejskiemu!

Po Mikołaju  Walknowskim  posiadał  Kuklinowo syn jego Stanisław Andrzej Walknowski, ożeniony w roku 1673 z Dorota Zawadzka, piszącą się z Cielcza. Księga chrztów w kościele starogrodzkim wspomina o nim często. W roku 1686   podawał  mu do chrztu  dziecko Jakób   Wilkotarski, łowczy kaliski, surrogat wschowsld z Starogrodu (zapewne dzierżawca tej wsi) z Anna Naramowska z Konarzewa.

Na początku 17. wieku właścicielem Kuklinowa był ten sam Stanisław Walknowski, kasztelan wieluński. Ten miał pięciu synów, z których Rafał objąwszy Kuklinów umarł zapewne bezżenny w powietrzu morowem 1711 ro­ku. Po nim panem Kuklinowa był brat jego rodzony Jan. W roku 1758 posiadał tę wieś Józef Walknowski, może ostatni z tej rodziny Walknowskich Kuklinowskieh.*) W ro­ku 1789, a może nieco wcześniej, dziedzicem Kuklinowa był Celestyn Sokolnicki, poseł na sejm wielki, podczaszy poznański. Żoną jego była Golińska.

Od Sokolnickiego kupił Kuklinów i Rzemiechów Wę-gorzewsld. Dziś majętność ta jest w ręku Chełkowskich. Dwór obszerny Walknowskich w Kuklinowie był z drzewa, podobnież i oficyna. Węgorzewski rozrzuciwszy ten dwór postawił nowy piękny z palonej cegły o dole i piętrze.

Budynki folwarczne były dawniej podobnież z drzewa i gliny stawiane. Dzisiejsze .piękne murowane są dziełem obecnego właściciela Józefa Chetkowskiego.

W 16 i początkach 17 wieku było w Kuklinowie 26 kmieci, w roku 1683 już tylko 13, a w roku 1742 czte­rech. Prócz ciężarów ponoszonych do dworu, dawali z ka­żdego łanu po 3 modios żyta i tyleż owsa mesznego pro­boszczowi w Starogrodzie. Role po kmieciach na końcu 17 i w połowie 18 wieku, wcielono w większej części do ról dworskich, w mniejszej obsadzono chałupnikami. Kar­czmarz w Kukliiiowie w 16 i 17 wieka posiadał dwa łany, z których dworowi płacił czynsz, a proboszczowi w Staro-grodzie dawał 6 niodios żyta i tyleż owsa mesznego.

W 16 i 17 wieku były w tej wsi na rzeczce Orli dwa młyny. Pierwszy stał blisko domu, dziś zwanego Pacek, zapewne od młynarza tegoż nazwiska. Drugi był ku stronie Starogrodu i nazywał się sobkowski. Każdy z nich miał swego osobnego właściciela i role. Jakie cię­żary młyny te do dworu ponosiły, niewiadomo mi. Po­dobnież nie mogłem odkryć, kiedy role tych młynów do ról dworskich wcielone zostały. Nastąpiło to zapewne około 1742 roku, bo wizyty kościelne opiewają, że w roku 1742 obadwa młyny były już całkiem spustoszone (deva-stata). Proboszcz starogrodzki pobierał mesznego z każdego z tych młynów po 2 modios pszennej maki.

Do dziejów Kuklinowa należą .następujące zdarzenia:

W roku 1710 panowało tu okropne powietrze moro­we. Umarło na nie 170 osób obojej płci. Przez kilka miesięcy zimowych ustała ta plaga, aby z wiosną wybu­chnąć z nową gwałtownością. Dnia 27 kwietnia 1711 roku umarł na nie Rafał Wierusz Walknowski, kasztelanie wie­luński, dziedzic wsi. Po nim umarło jeszcze 30 osób płci obojej z ludu wiejskiego, tak dalece, że po uśmierzeniu się powietrza morowego na końcu 1711 roku, zostało przy życiu ludzi dojrzałych i dzieci płci obojej tylko 40 osób. Zwłoki zapowietrzonych grzebano gdzie bądź, pod figurami w polu, na łąkach. Nawet zwłok Rafała Walknowskiego niemożna było złożyć w grobie familijnym u XX. Bernar­dynów w Kobylinie, gdyż magistrat kobyliński niewpuszczał do miasta ludzi z miejsc zapowietrzonych. Musiano je przeto pochować cicho, bez żadnej pompy kościelnej w środku ko­ścioła starogrodzkiego.

W roku 1737 był w Kuklinowie i całej okolicy głód niesłychany, tak, iż ludzie z braku pożywienia po wsiach i drogach jak muchy padali trupem. Księga kościelna sta-rogrodzka przypisuję tę klęskę powszechnemu nieurodza­jowi z powodu wielkich powodzi i złupieniu całej okolicy kilka mil w szerz i wdłuż przez wojska saskie i Moskali, którzy w dobrach króla Stanisława Leszczyńskiego gospo­darzyli po swemu, niszcząc wszystko gorzej szarańczy.

Dnia 24 Maja 1743 odbył się z Kuklinowa okazały pochód pogrzebowy Urszuli Walknowskiej, złożonej z wiel­ką pompą kościelną w grobie familijnym w kościele u XX. Bernardynów w Kobylinie.

Na obszarze dzisiejszych .pól kuklinowskich stała w oko­licy granic wielowiejskich wieś zwana Jankowice. W roku 1455 z nakazu Ziemstwa pyzdrskiego Jakób woźny rozgra­niczał tę wieś od Wielo wsi*). Dziś ani śladu tej wsi, gdzie stała, nie ma. Sadzę, że po wyludnieniu kraju przez wojny szwedzkie w 17 wieku, na polach jej bór zapuszczono. W 16. wieku akta grodu pyzdrskiego wspominają jeszcze o tej wsi. W roku 1532. Anna Kuklinowska odstępuje ja synowi swemu Wojciechowi Kuklinowskiemu"".

Współpraca z Muzeum Ziemi Krotoszyńskiej

Statystyki

Informator

Punkty handlowo-usługowe

Prasa

Rozkład jazdy PKP

Rozkład jazdy PKS

Forum

Pogoda

Partnerzy